Hiệp hội thăm và làm việc với doanh nghiệp hội viên khu vực miền Trung

Vừa qua, Hiệp hội Gốm sứ xây dựng Việt Nam đã có chuyến thăm và làm việc với các doanh nghiệp hội viên sản xuất gạch ốp lát, gạch ngói nung, frit ở khu vực miền Trung: Công ty CP Vicenza Thanh Hóa, Nhà máy Slab Stone Trung Đô, Công ty CP Gốm sứ và Xây dựng Cosevco Quảng Bình, Công ty CP Frit Huế, Công ty Vitto Phú Lộc, Nhà máy Mikado Huế, Công ty CP Frit Phú Sơn, Công ty Cosevco Đà Nẵng.

Trong các buổi làm việc, đoàn Hiệp hội và Ban lãnh đạo các công ty đã cùng chia sẻ những thông tin về tình hình ngành gốm sứ xây dựng trong thời gian vừa qua, những khó khăn doanh nghiệp đang đối mặt nói chung và những khó khăn riêng của các doanh nghiệp khu vực miền Trung, đồng thời cùng bàn luận đưa ra các giải pháp đối phó, nhận định xu hướng thị trường trong thời gian tới.

Các doanh nghiệp đều ghi nhận và đánh giá cao những hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp của Hiệp hội trong thời gian vừa qua, đưa ra các kiến nghị với Chính phủ về những giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường tiêu thụ vật liệu xây dựng, đề xuất các chính sách có liên quan đến sự phát triển của ngành, xây dựng những quy định về hàng rào kỹ thuật quản lý chất lượng sản phẩm, những định hướng của Hiệp hội đối với sự phát triển lâu dài của ngành gốm sứ xây dựng Việt Nam.

Giống như các doanh nghiệp sản xuất gốm sứ xây dựng trên toàn thế giới, vấn đề chung hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và khu vực miền Trung nói riêng là chi phí đầu vào cho sản xuất tăng cao, đặc biệt là chi phí năng lượng, nhiên liệu, nguyên liệu sản xuất, chi phí vận tải, … Bên cạnh việc tăng giá chóng mặt, thì việc khan hàng, thiếu nguồn cung nhiên liệu cũng là bài toán nan giải cho các doanh nghiệp sản xuất gốm sứ xây dựng.

Ngoài giá năng lượng tăng cao, các doanh nghiệp cũng gặp khó về nguồn cung nguyên liệu, đặc biệt là nguyên liệu sét, nguyên liệu đất, giá vừa tăng, nguồn cung cấp vừa khan hiếm do các tỉnh siết chặt quản lý khai thác tài nguyên khoáng sản. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến kế hoạch sản xuất dài hạn của các doanh nghiệp khi giải quyết bài toán dự trữ nguồn nguyên liệu ngày càng nan giải.

Đơn vị làm việc đầu tiên trong chuyến công tác lần này là Công ty CP Vicenza Thanh Hóa. Trao đổi về tình hình hoạt động của công ty, ông Đỗ Đức Thắng – Tổng giám đốc công ty cho biết, hiện nay Vicenza có công suất đạt 15 - 18 triệu m² tùy theo sản xuất gạch ceramic hoặc bán sứ. Năm 2024 thị trường tiêu thụ khó khăn nên công ty chỉ duy trì sản xuất 50% công suất, tình trạng này tiếp tục kéo sang những tháng đầu năm 2025. Với vị trí của Vicenza cũng như nhiều doanh nghiệp miền Trung không thuận tiện giao thông vận tải, thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt hay hứng chịu bão lũ, …không thuận tiện cho sản xuất công nghiệp. Và riêng với công ty có nhiều khó khăn hơn do đầu tư các nhà máy rải rác nên không tận dụng được lợi thế kho bãi, nhân công, nhà xưởng. Bên cạnh đó nguyên liệu chủ yếu từ Phú Thọ, than từ Quảng Ninh nên chi phí vận chuyển cũng là một yếu tố làm giảm năng lực cạnh tranh về chi phí của Vicenza.

Nhận định về tình hình thị trường năm 2025, ông Thắng cho rằng sẽ tiếp tục xu thế khó khăn từ nguyên liệu, sản xuất, nhân công, vận chuyển. Thêm vào đó, hiện nay có nhiều đầu tư mới ở cả Bắc, Trung, Nam đẩy công suất sản xuất gạch ốp lát của cả nước thêm khoảng 100 triệu m², nâng tổng công suất toàn ngành xấp xỉ 1 tỷ m². Tuy vậy, sản xuất thực tế đạt khoảng trên 550 triệu m² do ách tắc tiêu thụ nên nhiều công ty tiếp tục hoạt động cầm chừng, chủ động giảm sản lượng điều chỉnh theo tình hình thị trường thực tế. Một số công ty đang tìm kiếm các giải pháp tháo gỡ, trong đó tính đến phương án cho công ty Trung Quốc thuê hoặc mua nhà xưởng.

Một vấn đề được ông Thắng kiến nghị là hiện nay trên thị trường có nhiều hàng giả, hàng nhái chất lượng không đảm bảo, nhiều sản phẩm nhập nhèm trong phân loại, ghi nhãn dẫn đến sự hiểu lầm cho người tiêu dùng trong việc lựa chọn và mua sản phẩm, ví dụ như gạch ceramic, gạch bán sứ nhưng ghi nhãn là gạch porcelain, gây ảnh hưởng lớn tới quyền lợi người tiêu dùng và ảnh hưởng đến uy tín cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Về lâu dài vấn nạn này sẽ có tác động lớn tới sự phát triển của toàn ngành nói chung và của các doanh nghiệp sản xuất nói riêng.

Ông Thắng đề nghị Hiệp hội có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ mạnh tay kiểm soát và xử lý tình trạng hàng giả hàng nhái, hàng kém chất lượng trong ngành gốm sứ xây dựng, hòa chung tinh thần Chỉ thị số 13/CT-TTg về tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ngày 17/5/2025.

Ông Đinh Quang Huy – Chủ tịch Hiệp hội đã báo cáo Ban lãnh đạo Công ty Vicenza về các hoạt động trong năm 2024 và 2025 của Hiệp hội, việc đưa vào áp dụng Thông tư 10/2024/TT-BXD quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa VLXD, đồng thời cùng nhìn nhận hiệu quả của Thông tư sau 6 tháng có hiệu lực. Ông Huy hoàn toàn nhất trí với kiến nghị của Vicenza và Hiệp hội sẽ có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cũng như tổ chức các hoạt động truyền thông phối hợp với báo đài, các phương tiện truyền thông để đẩy mạnh chiến dịch chống hàng giả, hàng nhái, buôn lậu và gian lận thương mại. Ông Huy cũng chia sẻ tiến trình vụ kiện chống bán phá giá gạch nhập khẩu từ Ấn Độ để đảm bảo quyền lợi cạnh tranh công bằng cho các công ty sản xuất gạch của Việt Nam.

Điểm đến tiếp theo là Nhà máy Slab Stone Trung Đô, Công ty CP Trung Đô. Đây là một trong số ít các doanh nghiệp đầu tiên đầu tư dây chuyền sản xuất gạch tấm lớn công suất 3,5 triệu m²/năm với diện tích 42,5 ha.

Hiện nay ở Việt Nam mới chỉ có 3 đơn vị sản xuất dòng sản phẩm này là Trung Đô, Viglacera và Hoàng Gia, ngoài ra còn một số doanh nghiệp đang tiếp tục đầu tư là Á Mỹ và Vitto. Thị trường tiêu thụ của dòng sản phẩm gạch tấm lớn chủ yếu xuất sang Mỹ và dùng làm đồ nội thất (bàn bệ bếp, bàn bệ trong nhà tắm, …). Tuy nhiên vì đây là sản phẩm mới nên xu hướng tiêu dùng chưa quen do đó tiêu thụ rất khó, ngay cả thị trường thế giới, cụ thể là Trung Quốc đầu tư sản xuất gạch tấm lớn ồ ạt giờ đây cũng phải dừng rất nhiều dây chuyền hoặc chuyển đổi sang sản xuất dòng sản phẩm khác.

Chia sẻ với đoàn Hiệp hội về tình hình kinh doanh, ông Tuấn giám đốc kinh doanh của Slab Stone cho biết hiện nay thị trường trong nước có tình trạng đóng gói ghi nhãn sai chủng loại sản phẩm (như chia sẻ của ông Thắng Tổng giám đốc Vicenza). Trước đây ít nhà máy sản xuất gạch BIa (độ hút nước thấp hơn 0,5%) nhưng giờ đây nhiều công ty chuyển sang sản xuất gạch bán sứ (BIb) nhưng đóng gói ghi nhãn granite để vào các dự án. Thực tế những sản phẩm này đều không đủ tiêu chuẩn, sai chất lượng, sai chủng loại sản phẩm, giá bán thấp hơn sản phẩm chính tắc. Tình trạng này gây ảnh hưởng cho các công ty có sản phẩm chuẩn như Trung Đô mất lợi thế cạnh tranh trên thị trường, đồng thời về lâu dài ảnh hưởng lớn đến chất lượng và an toàn của công trình xây dựng.

Về thị trường nhập khẩu, trước đây chưa có hàng rào kỹ thuật kiểm soát chất lượng (Thông tư 10 của BXD) thì số lượng nhập khẩu không đột biến. Sau khi Thông tư đi vào áp dụng thì theo phản ánh của đội ngũ kinh doanh của Trung Đô, nhập khẩu tăng hơn, giấy phép xin dễ dàng, thêm vào đó chi phí cũng rẻ hơn.

Từ thực tế đó, Ban lãnh đạo Trung Đô đề nghị Hiệp hội có ý kiến để rà soát lại quy trình cấp phép và kiểm soát chặt chẽ hơn (chứng nhận, hóa đơn), đồng thời có các biện pháp hữu hiệu để hạn chế nhập khẩu từ Ấn Độ, về vấn đề này Trung Đô cũng ghi nhận và đánh giá cao hoạt động thiết thực của Hiệp hội trong vụ khởi kiện chống bán phá giá gạch nhập khẩu Ấn Độ.

Tại Công ty Cosevco Quảng Bình, đoàn Hiệp hội đã cùng chia sẻ tình hình chung của ngành với ông Nguyễn Hữu Tiến – Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ công ty. Theo ông Tiến, hiện nhà máy có công suất 2,5 triệu m²/năm đầu tư từ năm 2009 và vẫn duy trì sản xuất ổn định đến nay. Năm 2024 nhà máy sản xuất 70% công suất, 06 tháng đầu năm 2025 sản xuất 50% công suất và đều tiêu thụ hết, các kích thước phổ biến là 30x60, 60x60, gạch sân vườn 40x60, … và công ty định hướng nâng cao chất lượng sản phẩm với khoản đầu tư nâng cấp dây chuyền trang trí, mài hoàn thiện.

Công ty có kế hoạch đầu tư mở rộng sản xuất, tuy nhiên theo nhận định ngành gạch ốp lát sẽ còn tiếp tục khó khăn trong một vài năm tới, do đó công ty chuyển sang đầu tư nhà máy gạch đỏ tuynel công suất 120 triệu viên/năm. Ngoài ra công ty còn có nhà máy cao lanh với sản lượng 20.000 tấn/năm.

Tại khu vực Huế và Đà Nẵng, đoàn Hiệp hội đã làm việc với Công ty CP Frit Huế, Nhà máy gạch men Mikado Huế, Công ty Vitto Phú Lộc, Công ty Frit Phú Sơn và Công ty Cosevco Đà Nẵng.

Trao đổi với đoàn Hiệp hội, ông Đạt – Giám đốc Vitto Phú Lộc chia sẻ Công ty có 4 dây chuyền công suất 19 triệu m²/năm, hiện nay cải tạo thành 3 dây chạy cả porcelain và ceramic. Năm 2024 Vitto Phú Lộc chạy khoảng 40% công suất và năm 2025 dự kiến sẽ chạy khoảng trên 30% công suất. Tính toàn tập đoàn chạy khoảng 50 – 60% tổng công suất thiết kế. Thị trường tiêu thụ không có chuyển biến đáng kể, do đó toàn tập đoàn chủ động giảm sản lượng, giữ mức tồn kho hợp lý để đảm bảo tiêu thụ, tránh tồn kho cao lại phải có phương án cân bằng giá.

Hiện nay ở khu vực Huế cạnh tranh lao động khá gay gắt vì có nhiều khu công nghiệp, nhiều nhà máy mới thu hút công nhân, đẩy mặt bằng lương lên cao, do đó bài toán nhân công cũng là một vấn đề nan giải. Công ty cũng có chính sách giữ chân công nhân, đảm bảo nguồn thu nhập và các phúc lợi xã hội khác.

Nhận định về thị trường, ông Đạt cho rằng năm 2025 sẽ là đáy khó khăn đồng thời hy vọng năm 2026 sẽ khả quan hơn cả về sản xuất và thị trường tiêu thụ.

Đồng quan điểm với Vicenza và Trung Đô, ông Đạt phản ánh hiện nay có tình trạng công bố sản phẩm trên bao bì không đúng, nhập nhèm chủng loại hàng hóa gây ảnh hưởng tới các doanh nghiệp, giảm uy tín chung cho toàn ngành. Ông đề xuất cần có biện pháp quản lý chặt hơn nữa vấn đề ghi nhãn đóng gói để giảm thiểu tình trạng này.

Tại Mikado Huế, ông Điền – Phó Giám đốc nhà máy tiếp đoàn Hiệp hội, chia sẻ những khó khăn trong sản xuất của Mikado tại đây, như chi phí nguyên liệu tăng, đồng thời cước vận chuyển từ Bắc vào, than từ Quảng Ninh, những nguyên liệu khác như trường thạch, cao lanh đều từ Lào Cai, Phú Thọ nên chi phí đầu vào tăng cao. Công suất hiện nay đạt 4 triệu m² các loại gạch porcelain, bán sứ, mài mặt kích thước 60x60, 30x60, 80x80, 40x80, hàng mỏng, hàng eco,  … 6 tháng đầu năm 2025 sản xuất trên 1,5 triệu m2. Ban lãnh đạo nhà máy chủ động điều chỉnh sản lượng theo tiêu thụ thực tế, đồng thời đảm bảo sản xuất ổn định, giữ chất lượng sản phẩm tốt, giảm chi phí nguyên liệu, giảm giá xuất xưởng, … tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh khó khăn chung.

Tại Công ty Mikado Huế

Tại Công ty Cosevco Đà Nẵng, Bà Phạm Minh Trang – Phó Tổng giám đốc Kinh doanh chia sẻ về tình hình hoạt động kinh doanh của công ty trong năm 2024 và 2025. Hiện nay công ty đang chạy 3 dây chuyền sản xuất với công suất đạt 4,5 triệu m², chủ yếu dòng gạch ốp các kích thước nhỏ 20x40, 25x50, 15x50, 10x33, …những dòng sản phẩm phù hợp với điều kiện dây chuyền hiện có. Công ty có kế hoạch nâng cấp bài xương chuyển sang làm sản phẩm bán sứ, dòng hàng trang trí tạo lợi thế cạnh tranh. Công ty lựa chọn sản xuất những dòng sản phẩm đặc biệt như gạch ốp tường, ốp chân tường mỏng, khắc sâu, tạo hình khe rãnh sâu, sử dụng phương pháp ép ngược, ép không lật cho ra những sản phẩm lạ, độc đáo, hiếm thấy trên thị trường. Sau một vài năm trở lại đây, Dacera dã tạo dựng được thương hiệu, có vị trí trên thị trường về dòng gạch trang trí, tiêu thụ Bắc – Trung – Nam đều tốt.

Hiện nay đang có xu hướng sử dụng gạch trang trí ốp thay sơn nội ngoại thất. Nắm bắt xu thế này, công ty đã chú trọng đầu tư khuôn chày định hình, tung ra nhiều mẫu mã đa dạng, chấp nhận tỉ lệ sản phẩm loại 1 thấp (dưới 90%) vì sản xuất gạch trang trí khó hơn và công ty luôn đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng tốt.

Năm 2024 do thị trường tiêu thụ khó khăn chung, công ty sản xuất thực tế đạt 50% công suất, năm 2025 cũng chủ động điều chỉnh theo thị trường, và dự kiến cũng chỉ chạy khoảng 50 – 60% công suất. Với tình trạng như vậy công ty cũng buộc phải giảm 30 – 40% lao động, do đó khi tăng sản lượng lại gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân công.

Trao đổi về tình hình chung của ngành, Hiệp hội cập nhật thông tin về sản xuất, đầu tư mới trong năm 2025. Theo bà Trang, hiện nay Việt Nam chưa có cơ quan nào khuyến cáo về đầu tư mới, xây dựng nhà máy mới (đưa ra các tiêu chí, khuyến cáo về cung cầu, …) tránh tình trạng đầu tư tràn lan dẫn đến dư thừa cung vượt cầu gây khó khăn cho toàn ngành.

Giống như các doanh nghiệp, bà Trang cũng phản ánh tình trạng mập mờ nhãn mác, đặt tên sản phẩm không đúng tiêu chuẩn, dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh gây ảnh hưởng đến các công ty sản xuất chân chính, gây hỗn loạn thị trường.

Hiệp hội đã thu thập thông tin, ý kiến của các doanh nghiệp để đưa ra kiến nghị với Chính phủ và các cơ quan quản lý, đồng thời có khuyến cáo với toàn bộ doanh nghiệp hội viên.

Về mảng Frit, đoàn Hiệp hội đã thăm và làm việc với Công ty CP Frit Huế và Công ty Frit Phú Sơn.

Tại Công ty Frit Huế, đoàn Hiệp hội đã cùng trao đổi thông tin phát triển chung của ngành gốm sứ Việt Nam và tình hình hoạt động kinh doanh của Frit Huế. Ông Dương Bá Khánh – Tổng giám đốc công ty cho biết hiện nay công ty đã hoàn thành và đưa vào sản xuất nhà máy mới với công suất 150.000 tấn/năm, và mới khai thác sản xuất 30.000 tấn. Tính cả nhà máy cũ 160.000 tấn/năm thì tổng công suất toàn công ty đạt 310.000 tấn, chiếm khoảng 50% công suất frit của toàn Việt Nam.

Theo chia sẻ của ông Khánh, năm 2024 Frit Huế sản xuất 125.000 tấn, trong đó xuất khẩu tới 40% sang các thị trường Trung Quốc, Indonesia, Bangladesh, Thái Lan, … với giá trị đạt 21 triệu USD. 6 tháng đầu năm 2025 công ty vẫn tiếp tục duy trì sản xuất và xuất khẩu ổn định mặc dù tình hình sản xuất gốm sứ trong nước và khu vực cũng như toàn thế giới đang khó khăn chung. Công ty tìm được thị trường mới là cung cấp frit cho ngành sản xuất đá nhân tạo do tiêu chuẩn nhiều nước cấm nguyên liệu thạch anh vì lo ngại về sức khỏe người tiêu dùng nên các nhà máy đá nhân tạo chuyển sang sử dụng frit. Đó là lý do công ty Frit Huế mạnh dạn đầu tư nhà máy mới với máy và thiết bị hiện đại, giảm tới 30 – 40% nhân công, hiệu quả sản xuất cao hơn do đó giảm giá thành giúp công ty có lợi thế cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trao đổi với đoàn Hiệp hội, ông Thiện đại diện ban lãnh đạo Công ty Frit Phú Sơn cho biết hiện nay công ty có 3 lò nung với công suất 30.000 tấn/năm chú trọng công nghệ, sản xuất sản phẩm compound, men frit, sugar. Lượng tiêu thụ trên 50% sản lượng, tồn kho hơn 1 tháng sản xuất. Frit Phú Sơn xuất khẩu khoảng 20% sản lượng, tăng ở các thị trường Malaysia, Indonesia, Bangladesh, … Định hướng của công ty sẽ đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu những dòng sản phẩm cao cấp có giá thành phù hợp, những sản phẩm phụ trợ, dung môi cho ngành nhằm hạn chế nhập khẩu, phụ thuộc vào hàng nước ngoài.